تدابیر پاییز
بسمه تعالی
فصل پاییز یادآور خاطرات تلخ و شیرین است. شیرینی خرمالو و ملس بودن انار و سیب های خوش عطر از یک طرف، اضطراب شروع مدرسه و نگاه های تحقیر آمیز شاگرد اول و مشق های طاقت فرسا از طرف دیگر. ممکن است زمان شروع و پایان فصل های طبی با شروع و پایان فصل های نجومی متفاوت باشد. حکما شروع پاییز را با تغییرات گرمی و سردی هوا، تغییر رنگ و ریزش برگ درختان و بادهای پاییزی می سنجند. حال ممکن است این اتفاق قبل از اول مهر بیافتد یا بعد از آن. به این فصل، پاییز طبی می گویند.

فصل پاییز فصل خشکی است. گرمی و سردی رو به اعتدال رفته است ولی خشکی افزایش پیدا کرده است. افزایش خشکی باعث شده تغییر و اختلاف دما در روز و شب کاملا ملموس باشد. در برخی مناطق ممکن است در طول روز فرد از گرما عرق بریزد و بعد از غروب نیازمند پوشش های گرم پاییزی باشد.
در شهرهای کوهستانی و با آب و هوای سرد و خشک مثل تهران، تفرش و طالقان، این تغییر دمای هوا ملموس تر است. تغییر دمای شدید باعث بیماری های متعددی در فصل پاییز می شود. از آنچه به حساسیت های فصلی معروف است گرفته، تا خشکی پوست، درد مفاصل، بیماری های سوداوی، نزله و زکام و غیره.
چرا به جای کلمه سرماخوردگی از نزله و زکام استفاده کردیم؟ برای اینکه کلمه سرماخوردگی، نوعی ساده سازی بیماری است که در طب ایرانی پیچیده و با علل متعدد است. به طور خلاصه، حکما نزله و زکام را از جهت علت و سبب بیماری، به پنج دسته تقسیم می کنند. سردی بیرونی، سردی درونی، گرمی بیرونی، گرمی درونی و در پایان امتلا. در مورد هر کدام از انواع نزله و زکام، در بحث های بعدی به تفصیل صحبت خواهیم کرد.
یکی از بهترین تدابیر برای اینکه در پاییز دچار نزله و زکام نشویم، این است که در معرض گرمای شدید روز و سرمای شدید شب نباشیم. اگر لازم بود که شب و در هنگام جریان باد یا سردی هوا به بیرون از خانه برویم، ابتدا مطمئن شویم که لباس مناسبی پوشیده ایم. نقاط مهمی که همواره باید پوشیده باشند، سر، گلو و کف پا است.
در زمان نزله و زکام، از بهترین داروهایی که می توانیم استفاده کنیم آنتی آنارشی و شربت صمغی است. آنتی آنارشی اندامهای رییسه را تعدیل می کند و مغز را به حالت متعادل و قبلی خود باز می گرداند. شربت صمغی نیز برای سرفه های خلط دار و ناراحتی های دستگاه تنفسی بسیار کارآمد است.
تدبیر دیگر برای حفظ سلامتی در فصل پاییز این است که از حجم غذای روزانه مان کم کنیم. مصرف میوه های رنگارنگ تابستانی و لطافت بیش از حد آنها باعث می شود مستعد فساد اخلاط در پاییز شویم. اگر خورد و خوراک مان را کاهش دهیم، در واقع به طبیعت بدنمان فرصت می دهیم که به این مشکل رسیدگی کند و اخلاط فاسد را از بدن دفع کند و اخلاط غیر منهضم و خام را هضم کند.
میوه های این فصل رنگ و بوی خاص خود را دارند. گل سرسبد و در عین حال مهجور این فصل، میوه به (یا سفرجل) است. خوب است این میوه را به اشکال مختلف وارد خورد و خوراک خود و خانواده مان کنیم. صبحانه مربای به، ناهار خورشت به، و شام هم فرنی به! به را می توانید تفت بدهید، کباب کنید، با آب یا بخار بپزید، یا مثل سیب زمینی آتشی داخل فویل بپیچید و زیر زغال بپزید.
به مقوی قلب است و همان طور که یاد خواهیم گرفت، قلب از اندام های رئیسه است. تقویت قلب در عین تقویت معده و هاضمه (که از تخصص های به هست) سلامتی ما را در این فصل تضمین خواهد کرد ان شاء الله.
