بسم الله الرحمن الرحیم
سرماخوردگی در طب ایرانی اسلامی با نام زکام یا نزله شناخته می شود.
زکام ریزش مواد از مغز به سمت بینی و نزله ریزش مواد از مغز به سمت حلق است. بنابراین منشا هر دو بیماری یکی است.
حکما نزله و زکام را به سبب تعدد بیماری هایی که می توانند ایجاد کنند، ام الامراض می دانند.
کافی است بدانید که حکیم محمد اعظم خان در کتاب اکسیر اعظم می فرماید:
نزله ردی است و سبب اکثر امراض می شود. چنانچه گاهی به طرف حلق و ریه و به جانب مری و معده جاری می گردد و اکثر قرحه (زخم) در آنها پیدا می کند… گاهی در عصب به سوی اعضای بعیدتر جاری می شود. و گاهی از آن متولد می گردد خناق و ذات الریه و ذات الجنب و سل خاصه لاسیما چون نزله حار حاد باشد. و اوجاع معده و اسهال و سحج هر گاه شور یا ترش باشد. و ایضا از آن قولنج حادث می شود و خصوصا از مخاطی خام آن. و کذلک سبب ورم گوش و صدر و وجه و حنک و وجع دندان و رمد و شقیقه و خدر و صمم و فالج و داء الفیل و دیگر امراض می گردد.
جمهور حکما بر این باور هستند که در درمان انواع زکام و نزله، اصل بر نضج ماده مریضی است.
حکیم ارزانی می فرماید:
اسباب نزله و زکام پنج عدد هستند
۱. حرارتی از خارج به مغز برسد.
۲. مزاج مغز بدون عامل خارجی بیش از اندازه گرم شود.
۳. برودتی از خارج به مغز برسد.
۴. مزاج مغز بدون عامل خارجی بیش از اندازه سرد شود.
۵. تمام بدن و سر ممتلی شود و با وجود آن از بدن بخارات متصاعد شوند و بر امتلای دماغ بیافزایند و در نتیجه نزله و زکام اتفاق بیافتد.
استفاده از آنتی بیوتیک باعث تجفیف (خشک کردن) می شود و این تجفیف باعث خواهد شد ماده بیماری در همان اندام بماند و با تحریک و یا فراهم شدن شرایط، ظهور و بروز پیدا کند.
در هنگام سرماخوردگی، نزولاتی که از مغز به بینی یا حلق جاری می شوند، گاهی اوقات لزج و چسبنده و گاهی اوقات رقیق و گزنده هستند. در هر دو حالت برای نضج و پختن این فضولات و در نتیجه قابل دفع کردن آنها می توانید از این خورشت به خاطر داشتن طبیعت متعدل استفاده کنید.
این غذا را یک الی سه روز، به عنوان صبحانه، ناهار و شام تا حصول نتیجه میل کنید.
طرز تهیه:
یک عدد فیله یا نصف سینه مرغ نگینی شده، یک عدد پیاز کوچک، ۵ عدد آلو بخارا، یک عدد کدو سبز متوسط، سه تا چهار لیوان آب
همه ی مواد را در قابلمه می گذاریم تا با دمای متوسط به آرامی بپزد و پخت کامل شود و آب آن تبخیر شود و لعاب بیندازد.
در مبحث سرماخوردگی توضیح داده شد که سرماخوردگی هم می تواند گرم باشد و هم سرد.
گاهی اوقات و به خصوص وقتی که بیماری مزمن می شود، تشخیص و افتراق این دو نوع سرماخوردگی از هم دشوار می شود.
به عنوان مثال، نزله گرم بعد از مدتی تبدیل به نزله سرد می شود و می تواند طبیب را به خطا بیاندازد.
در این شرایط بهترین تدبیر استفاده از داروهای مرکب القوا است. یعنی داروهایی که مانند شمشیر دو لبه عمل می کنند و طبیعت بدن بنابر نیازش از آنها بهره می برد.
یکی از این داروهای مرکب القوا سبزی گشنیز تازه است. اگر طبیعت بدن ببیند که برای نضج ماده بیماری نیازمند سردی است، از سردی گشنیز استفاده می کند و اگر ببیند که نیازمند گرمی است، از گرمی آن استفاده می کند.
طرز تهیه:
چلو گشنیز را هم به صورت کته و هم آبکش می توانید درست کنید.
میزان گشنیز نسبت به برنج باید آنقدر باشد که پلو کاملا سبز رنگ شود.
